کاهش تنوع ژنتیکی کروموزوم Y مردان ۷۰۰۰ سال پیش؛ یافته‌های جدید ژنتیکی

تحقیقات جدید نشان می دهد تنوع ژنتیکی کروموزوم Y در مردان، حدود ۷۰۰۰ سال پیش، دچار کاهش چشمگیری شده است. این یافته که توسط محققان در دانشگاه کمبریج و دانشگاه های دیگر به دست آمده، نه تنها دریچه ای به گذشته ی تکامل انسان می گشاید، بلکه پرسش های مهمی را درباره ی ساختار اجتماعی و تاریخ بشر مطرح می کند.

کروموزوم Y چیست و چرا اهمیت دارد؟

کروموزوم Y یکی از دو کروموزوم جنسی در انسان است که تعیین کننده ی جنسیت مرد است. این کروموزوم حاوی ژن هایی است که در رشد و عملکرد سیستم تولیدمثلی مردانه نقش دارند. برخلاف کروموزوم X که بخش هایی از آن با کروموزوم Y همپوشانی دارند، کروموزوم Y نسبتاً کوچک است و ژن های کمتری دارد. به همین دلیل، در طول تکامل، کروموزوم Y بیشتر در معرض جهش ها و حذف ژن ها قرار گرفته است.

تنوع ژنتیکی در کروموزوم Y به ما امکان می دهد تا تاریخچه مهاجرت ها، روابط خانوادگی و همچنین سازگاری انسان با محیط های مختلف را ردیابی کنیم. کاهش این تنوع، نشان دهنده ی یک واقعه مهم در گذشته است که بر ژنتیک جمعیت های انسانی تأثیر گذاشته است.

کاهش تنوع ژنتیکی: چه اتفاقی افتاده است؟

محققان با بررسی ژنوم های کروموزوم Y از جمعیت های مختلف در سراسر جهان، دریافتند که تنوع ژنتیکی این کروموزوم در حدود ۷۰۰۰ سال پیش به شدت کاهش یافته است. این کاهش تنوع، به ویژه در هاپلوگروه های خاصی از کروموزوم Y دیده می شود که نشان دهنده ی یک تنگنای ژنتیکی است. یک تنگنای ژنتیکی زمانی رخ می دهد که جمعیت به شدت کاهش یابد و در نتیجه، تنوع ژنتیکی آن نیز کاهش پیدا می کند.

در حال حاضر دلایل دقیق این اتفاق هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما محققان معتقدند که عواملی مانند ظهور کشاورزی، گسترش جوامع بزرگ تر و افزایش رقابت بین مردان می توانند در این زمینه نقش داشته باشند. با ظهور کشاورزی، جوامع انسانی از کوچ نشینی به زندگی در مناطق مشخص تغییر رویه دادند و این امر منجر به افزایش رقابت برای منابع و زنان شد.

بر اساس بررسی های انجام شده، مردانی که ژن های بهتری داشتند، شانس بیشتری برای تولیدمثل و انتقال ژن های خود به نسل های بعدی داشتند. این امر منجر به کاهش تنوع ژنتیکی در کروموزوم Y شد، زیرا ژن های برتر در جمعیت غالب شدند.

«این یافته ها نشان می دهد که تاریخ تکامل انسان، نه تنها توسط نیروهای طبیعی مانند جهش ها و انتخاب طبیعی، بلکه توسط عوامل اجتماعی و فرهنگی نیز شکل گرفته است.»

تحقیقات بیشتر در این زمینه می تواند به ما کمک کند تا درک بهتری از تاریخچه تکامل انسان و نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی در شکل گیری ژنوم ما به دست آوریم. این یافته ها همچنین می توانند در زمینه های پزشکی و سلامت عمومی نیز کاربرد داشته باشند، زیرا تنوع ژنتیکی پایین می تواند افراد را در برابر بیماری های خاص آسیب پذیرتر کند.

به نظر می رسد این کاهش تنوع ژنتیکی، که در مقیاس زمانی بسیار بزرگی رخ داده، نه تنها یک رویداد زیستی تکاملی صرف، بلکه بازتابی از تغییرات بنیادین در سبک زندگی و ساختار اجتماعی جوامع بشری در آن دوران است. در نگاه اول می توان گفت که این کشف، یادآوری مهمی است از این که ژنوم ما فقط یک دفترچه راهنمای بیولوژیکی نیست، بلکه داستانی است که نسل به نسل نقل شده و تحت تاثیر محیط، فرهنگ و تاریخ شکل گرفته است.

منبع: زومیت